Johny Natad Official Site

Home » Alliance » Aduna nabay mercury (Hg) ang Danaw sa Mainit (Lake Mainit)?

Aduna nabay mercury (Hg) ang Danaw sa Mainit (Lake Mainit)?

Ang Lake Mainit usa sa pinakalimpyo nga danaw sa tibuok Pilipinas. Gani ang Environmental Management Bureau (EMB) kaniadto gihulagway ang danaw nga anaa sa kategoryang “Class A”. Ang Philippine Council for Aquatic and Marine Research and Development (PCAMRD) naglarawan sa Danaw sa Mainit isip “Oligothrophic lake” nga diin gamay ra ang mga tanum nga makita tungod sa gamay nga nutrisyon nga kinahanglanon arun makabuhig tanom apan kini usab naglarawan sa usa ka tin-aw nga danaw nga hangtud karun makit-an gihapun diha sa Lake Mainit. Ang danaw naghatag ug dakong importansya sa mga komunidad nga nagsalig lamang sa ilang pagpangisda nga maoy tinubdan sa ilang panginabuhian ug matag adlaw nga gikuhaan sa pagkaon. Kining danaw tinubdan usab sa patubig o irigasyon sa mga basakan ug possibleng magamit isip kapaninguhaan alang sa elektrisidad pinaagi sa hydropower. Ang Lake Mainit usa usab ka maayong destinasyon sa turismo.
Lake Mainit

Apan sa pagkakarun ang Lake Mainit padayun nga gihulga sa nagkalain-laing pamaagi ug buhat sa mga tawo. Usa sa pinakagikabalak-an karun mao ang mga minahan nga gituohang nagdalag makadaot nga kemikal diha sa danaw. Ug tungod niana, mahimong hugaw na ang danaw ug maghatag og dakong kadaot ug sakit sa mga tawo nga padayun nanginabuhi diha sa danaw. Gani adunay mga mangingisda nga nakasinati na sa gamayng kabag-ohan diha sa danaw. Adunay nag-ingon nga lubog na daw ang danaw. Aduna usab nakamatikod nga gamay nalang ang isda nga ilang nakuha sa pagpangisda. Ang mga taga Jabonga mismo nagka obserba nga nawala na gayud ang isik ug uwang nga kaniadto daghan pa ang nakuha sa danaw ug kana nga panghitabo gipamatud-an mismo sa mga membro sa Sangguniang Bayan sa Jabonga niadtong Disyembre 2012. Ang uban usab nakakuhag mga isda nga dunay daot nga tinae apan buhi pa ug aduna usab gikagid nga isda bisag buhi pa kaayo. Mismo si SB Bermudez, nga usa ka mangingisda usab nakakuha niini nga mga isda nga daw alang kaniya nasakit tungod sa gituohang epekto gikan sa “cyanide”.

Tungud ani nga panghitabo, ang Sangguniang Bayan (SB) sa Mainit ug Jabonga nagkauyon sa paghangyo sa Lake Mainit Development Alliance (LMDA) nga ipaabot ngadto sa mga ahensya sa gobyerno nga adunay gahum ug katakus nga mopahigayun ug imbestigasyon kalabot ani ug usa ka bag-ong studyo ug pagtuki sa kalidad sa tubig sa danaw (water quality testing).  Uban ang dakong alarma sa maong report gikan sa mga SB, ang LMDA pinaagi ni Governor Sol F. Matugas nisulat niadtong Enero 3, 2013 ngadto sa Bureau of Fisheries and Aquatic Resources (BFAR) Caraga Region uban ang paghangyo alang sa makuti nga imbestigasyon ug pagtuki sa kalidad sa danaw.

Ang BFAR Caraga ubos sa pagdumala ni Mr. Nerio G. Casil nihatag dayon ug tubag sa sulat sa LMDA ug nag skedyul ang laboratory staff alang sa pag imbestigar sa danaw ug pagkuha sa mga sampol. Nakig-alayon usab ang BFAR Caraga sa Environmental Management Bureau (EMB) Caraga alang sa water quality analysis tungod kay wala padaw napalit ang gamit sa BFAR Caraga alang sa ilang kaugalingong water quality analysis.

Sa laing bahin, ang Municipal Agriculture’s Office sa Jabonga nga gipangulohan ni Mr. Sahibbon Julasiri  naghimog lakang agig pagtubag sa panghitabo sa mga isda sa danaw. Siya nagsumite na daan og sampol nga “tilapia” didto sa BFAR Caraga niadtong Oktubre 2012 pa ug ang BFAR Caraga nidala sa maong sampol didto sa laboratoryo sa Regional Resource Management Center  (RRMC) didto sa Davao City arun mahibal-an ang kemikal nga nakadaot sa sampol nga isda. Niadtong Nobyembre 16, 2012 nahimo ang maong pagduki-duki sa RRMC apan ang resulta napadala ug nadawat ni Mayor Glicerio M. Monton, Jr. sa Jabonga niadtong Enero 21, 2013. Ang resulta mao ang kabahin sa Mercury Analysis Result nga nagbutyag nga ang sampol nga isda nga nakuha sa Jabonga adunay 0.511 ppm nga mercury (Hg). Alang sa BFAR, ang 0.511 ppm mercury (Hg) content sa isda usa lang ka “tolerable content” o sa ato pa dili pa daw makahatag og kadaot ug pwede pa dawng makaon ang mga isdan sa Lake Mainit. Apan  susihon pa sa mga awtoridad kung naapektuhan naba gayud ang entero Lake Mainit sa maong kemikal kay ang sampol nga isda nga gituki gikan man lang sa Jabonga ug wala pay sampol gikan sa laing bahin sa maong danaw. Ang maong makuti nga pagdukiduki importante kaayo arun masuta kung unsay gitas-on o lebel sa Hg content kung duna man. Apan bisan pa niana alang kanako kini 0.511 ppm nga Hg content nagpasabot nga aduna nay makadaot nga mercury ang Lake Mainit ug ang kamatuoran niini adunay isdang tilapia nga nakakuha o naapektuha sa maong kemikal diha sa Jabonga. Ug sa ngalan lamang nga mercury (Hg), kini dilikado kayo ilabina kung makasulod na kini sa lawas sa tawo. Kung ang pipila ka isda sa Lake Mainit naapektuhan na sa mercury (Hg), ug nangadaot kini, unsa pa kaha kung ang tawo makakuhag Hg gikan sa mga isda nga naapektuhan sa maong kemikal. Kinahanglan nga ang katawhan angayng masayud nga ang mercury (Hg) makadaot ilabina gayud kung makasulod na kini sa lawas sa tawo.

Niadtong Pebrero 13, 2013 nga mao ang LMDA Board of Trustees (BOT) Meeting nga gihimo didto sa Philippine Gateway Hotel sa Surigao City, gipahibalo na sa LMDA  Program Management and Coordination Office (PMCO) ug BFAR ang mga Mayor o representate gikan sa mga munisipyon nga membro sa alyansa (LMDA) nga niapil niadtong panagtigum kabahin sa Mercury Analysis Result.

Samtang ang BFAR ug EMB wala pa makahimo og makuti nga pagtuon o pagduki-duki kabahin sa kalidad sa tubig diha sa Lake Mainit ug wala pa makahatag og maayong report ug rekomendasyon, ang mga katawhan ilabina ang nagsalig sa ilang pagkaon ug panginabuhian diha sa danaw unta dili asa mobaligya ni mokaon sa mga isda ug uban pang makuha nga makaon nga gikan sa Lake Mainit. Magpaabot asa kitang tanan nga mahuman ang maong water quality analysis arun masayran nato kung unsa ka “tolerable” ang mercury (Hg) nga nakuha sa mga isda ug dis-a gayud gikan kini nga kemikal arun sa paglikay sa posibling sakit ug kadaot nga makuha tungod sa mercury (Hg). Gilauman nga ang mga awtoridad sama sa LMDA, BFAR ug EMB mopalanog dayun sa resulta sa makuti nga water quality analysis sa dili madugay.

Padayon kita nga mag-ampo sa Ginoo nga Labing Gamhanan nga mapadali sa BFAR ug EMP ang water quality analysis diha sa Lake Mainit. Hinaut pa unta nga masuta dayon kung unsa na gayud ang kalidad sa tubig sa Lake Mainit ug makahatag og maayong rekomendasyon ug haum nga plano, lakang o aksyon. Untana padayun nato nga luwason, proteksyonan ug ampingan ang Lake Mainit gikan sa tanang klase nga hulga ug kadaot tungod kay walay sama kaanyag ug kaimportante kini nga gasa gikan sa Maginghatagun nga Dios nga magamit pa unta nato dili lamang karun kon dili sa sunod pa nga mga henerasyon.  ♥

News UpdatesUpdate: Nipahigayon na ang BFAR-Caraga og makuti nga ebalwasyon pagsurbe sa Lake Mainit ug nagkuha og mga sampol alang sa water quality analysis niadtong Pebrero 21, 2013 didto sa Alegria ug Kitcharao sigun sa impormasyon nga nakuha gikan sa Municipal Agriculture’s Office sa Alegria ug LMDA. Posible nga nahuman na usab sa BFAR pagkuhag sampol didto sa Mainit ug Jabonga.

JSN-LineKining tigsulat walay tuyo nga dauton ang Lake Mainit ni bisan kinsa nga mga tao o mga organisasyon nga may kalabotan sa kaayohan sa danaw. Ang tuyo lamang sa tigsulat mao nga ipahibalo sa tanan ilabina gayud sa mga lumolupyo sa Danaw sa Mainit nga sakop sa lungsod sa Mainit, Alegria, Kitcharao ug Jabonga bahin sa importanting impormasyon. Kining tigsulat nagtoo sa pasidaan nga nagkanayon “Prevention and awareness are better than cure” mao nga mas maayo nga makabalo ug maglikay daan kay sa mag-ayo gikan sa sakit nga possible makuha nato. Nagtoo ang tigsulat nga gihimo lang niya ang pagpahibalo alang sa interest ug kaayohan sa tanan nga gitudlo ni Apostoles Pablo diha sa Philippians 2:4. Apan kining tigsulat walay katungod sa pagdili o pagbawal sa pagkaon sa mga isda sa danaw. Ang LMDA, mga munisipyo, EMB ug BFAR lamang ang may awtoridad sa pagdili o pagbawal niini.

%d bloggers like this: